Fframwaith Ysgolion fel Sefydliadau Dysgu ( SALO-F™)
Mae Fframwaith Ysgolion fel Sefydliadau Dysgu (SALO-F™) yn fframwaith ymarferol, sy'n seiliedig ar dystiolaeth, sy'n helpu ysgolion i gryfhau arweinyddiaeth, gwella arfer proffesiynol, a chynnal gwelliant dros amser.
Mae'n dwyn ynghyd yr hyn a wyddom o ymchwil, polisi, a gwella ysgolion yn y byd go iawn yn un strwythur cydlynol y gall ysgolion ei ddefnyddio i arwain datblygiad, gwneud penderfyniadau, a pharatoadau ar gyfer arolygu.
Mae SALO-F wedi'i adeiladu o amgylch Fframwaith Craidd ysgol, sy'n dwyn ynghyd chwe elfen gysylltiedig.
Gyda'i gilydd, mae'r elfennau hyn yn llunio sut mae'r ysgol yn gweithio, yn dysgu ac yn gwella — nid fel mentrau ar wahân, ond fel system integredig.
Mae gwelliant yn gynaliadwy pan fydd arweinyddiaeth, diwylliant, arfer proffesiynol a ffyrdd o weithio wedi'u halinio.
Wrth wraidd SALO-F mae Fframwaith Craidd a rennir sy'n dal yr elfennau hyn at ei gilydd.
Am Fframwaith SALO
Datblygwyd Fframwaith SALO dros fwy na 15 mlynedd o waith gyda ysgolion a systemau addysg ledled y DU. Caiff ei ddatblygu a’i ddarparu gan SYCOL, ymgynghoriaeth sy’n arbenigo mewn arweinyddiaeth a diwylliant, ac mae’n trosi ymchwil ar sefydliadau sy’n dysgu yn fframwaith ymarferol ar gyfer gwelliant cynaliadwy dan arweiniad arweinyddiaeth.

Fframwaith Craidd
Y sylfaen a rennir
Mae’r Fframwaith Craidd yn darparu eglurder o ran pwrpas, gwerthoedd a disgwyliadau proffesiynol.
Mae’n nodi’r hyn sy’n bwysig, pam ei fod yn bwysig, a sut y disgwylir i bobl weithio gyda’i gilydd o ddydd i ddydd.
Mae’r sylfaen a rennir hon yn galluogi gwaith gwella i fod yn gydlynol yn hytrach na darniedig, ac yn darparu pwynt cyfeirio sefydlog yn ystod cyfnodau o newid.
Arweinyddiaeth
Eglurder, cysondeb a pherchnogaeth
Mae arweinyddiaeth yn canolbwyntio ar ddisgwyliadau clir ac arferion cyson ar bob lefel.
Mae’n cefnogi perchnogaeth, ymddiriedaeth a gwneud penderfyniadau effeithiol, gan sicrhau nad yw arweinyddiaeth yn dibynnu ar unigolion yn unig ond ei bod wedi’i hymgorffori ar draws y sefydliad.
Meddylfryd
Arferion gwaith a dysgu
Mae meddylfryd yn cyfeirio at yr arferion gwaith a dysgu sy’n siapio ymddygiad proffesiynol.
Mae’n cefnogi myfyrio, dysgu proffesiynol a gwelliant parhaus, gan helpu staff i ymateb yn ystyriol i heriau yn hytrach na dibynnu ar gydymffurfio neu atebion cyflym.
Arloesi
Gwella ymarferol ar waith
Mae arloesi’n ymwneud â’r dulliau a’r systemau ymarferol sy’n helpu’r ysgol i addasu, dysgu a symud ymlaen gyda bwriad.
Mae’n cefnogi arbrofi disgybledig, gwerthuso a mireinio, gan sicrhau bod gwelliant yn fwriadol yn hytrach nag yn adweithiol.
Aliniad ac Ymreolaeth
Barn broffesiynol o fewn ffiniau clir
Mae Aliniad ac Ymreolaeth yn disgrifio’r cydbwysedd rhwng rhyddid proffesiynol a strwythur a rennir.
Caiff staff eu grymuso i ddefnyddio eu barn broffesiynol o fewn disgwyliadau clir a gytunwyd, gan ddarparu hyder a chysondeb, a lleihau’r angen am or-reolaeth neu ficroreoli.
Diwylliant
Yr amodau ar gyfer ymddiriedaeth a pherfformiad
Mae diwylliant yn canolbwyntio ar yr amodau sy’n galluogi ymddiriedaeth, cydweithio, llesiant a safonau proffesiynol uchel.
Mae’n cydnabod bod gwelliant cynaliadwy yn dibynnu ar sut mae pobl yn profi’r sefydliad, nid ar bolisïau na strwythurau yn unig.
O’r fframwaith i ymarfer bob dydd
Nid yw SALO-F yn set o syniadau i’w mabwysiadu i gyd ar unwaith.
Caiff y fframwaith ei gyflwyno a’i ddatblygu dros amser, mewn ffordd sy’n cyd-fynd â rhythm bywyd ysgol ac sy’n osgoi gorlwytho diangen.
Mae’n cefnogi ysgolion i symud o fwriad i ymarfer wedi’i wreiddio, heb ychwanegu cymhlethdod diangen.
Tystiolaeth, polisi ac aliniad arolygu
Mae SALO-F wedi’i seilio ar ymchwil sefydledig i sefydliadau sy’n dysgu, dysgu proffesiynol, arweinyddiaeth a gwella ysgolion.
Mae’n cyd-fynd â:
-
Dulliau sy’n seiliedig ar dystiolaeth o ddysgu a gwella sefydliadol
-
Disgwyliadau arolygu o ran arweinyddiaeth, ymarfer proffesiynol, diwylliant a gwelliant parhaus
-
Uchelgais Llywodraeth Cymru i bob ysgol yng Nghymru weithredu fel Ysgolion fel Sefydliadau sy’n Dysgu
Mae’r fframwaith yn trosi damcaniaeth a pholisi yn strwythur clir a defnyddiol sy’n cefnogi ysgolion i ddangos cydlyniant, effaith a chynaliadwyedd.
Nid yw SALO-F yn disodli fframweithiau na gofynion arolygu presennol — mae’n helpu ysgolion i drefnu ac i dystiolaethu eu gwaith yn fwy effeithiol.
Ar gyfer pwy mae SALO-F
Mae’r fframwaith wedi’i gynllunio ar gyfer ysgolion a systemau ysgolion sy’n:
-
Eisiau dull cydlynol o wella
-
Angen dangos aliniad â disgwyliadau arolygu a pholisi
-
Ceisio newid cynaliadwy yn hytrach na mentrau tymor byr
