Sylfeini a Thystiolaeth

​

Mae Fframwaith Ysgolion fel Sefydliadau sy’n Dysgu (SALO-F™) wedi’i seilio ar dros 15 mlynedd o waith cymhwysol ym maes gwella ysgolion, datblygu arweinyddiaeth, a dysgu proffesiynol.

 

Mae wedi’i lunio drwy ymgysylltiad parhaus â mwy na 130 o ysgolion, ynghyd ag awdurdodau lleol, ymddiriedolaethau aml-academi, clwstwr ysgolion, ac arweinwyr systemau. Datblygwyd, profwyd a mireiniwyd y fframwaith mewn cyd-destunau ysgol go iawn — nid fel model damcaniaethol, ond fel map ffordd ymarferol ar gyfer gwella.

​

Gwaith systemau a llywodraeth

 

Mae’r fframwaith wedi’i lywio gan waith cenedlaethol a gwaith ar lefel system ar draws sawl awdurdodaeth, gan gynnwys:

 

• Llywodraeth Cymru — drwy fentrau arweinyddiaeth a dysgu proffesiynol sy’n cyd-fynd â’r uchelgais i ysgolion weithredu fel sefydliadau sy’n dysgu

• Llywodraeth yr Alban — drwy fentrau cenedlaethol ar arweinyddiaeth a gwella systemau

• Llywodraeth Iwerddon — drwy raglen genedlaethol sy’n cefnogi ysgolion ôl-gynradd

• Llywodraeth Talaith Jersey — drwy fenter addysg ar draws yr ynys gyfan

 

Mae’r profiad hwn wedi sicrhau bod y fframwaith yn gweithio nid yn unig ar lefel ysgol unigol, ond hefyd ar draws systemau â strwythurau, polisïau, a disgwyliadau arolygu gwahanol.

 

Sylfeini academaidd

 

Datblygwyd y fframwaith gyda chraffu, her, a chefnogaeth academaidd drwy gydol ei esblygiad.

 

Mae SALO-F yn tynnu ar gydweithio ag academyddion uwch, darlithwyr, ac athrawon prifysgol, gan gynnwys gwaith sy’n gysylltiedig â Phrifysgol Bangor, gan sicrhau bod y fframwaith yn seiliedig ar dystiolaeth, yn gadarn yn gysyniadol, ac yn gadarn yn broffesiynol.

 

Nid yw’n ymarfer academaidd damcaniaethol. Mae ymchwil yn llywio’r fframwaith, ond ymarfer sy’n ei siapio.

 

Perthynas ag OECD ac ymchwil ryngwladol

​

Datblygwyd y fframwaith ochr yn ochr â meddwl ac ymchwil yr OECD ar ysgolion fel sefydliadau sy’n dysgu, dysgu proffesiynol, a gwella systemau.

 

Yn hytrach na dyblygu dogfennau polisi neu fodelau cysyniadol, mae’r fframwaith yn trosi ymchwil ryngwladol yn strwythur clir a defnyddiadwy y gall arweinwyr ysgol ei gymhwyso mewn ymarfer bob dydd.

 

Yn y modd hwn, mae’r fframwaith yn pontio’r bwlch rhwng ymchwil ac ymarfer proffesiynol.

​

Beth sy’n gwneud SALO-F yn wahanol

​

O’i gymharu â dogfennau polisi:

Mae SALO-F yn ymarferol ac yn seiliedig ar dystiolaeth. Mae’n darparu map gweithredu clir lle mae polisi’n aml yn gorffen ar egwyddorion.

 

O’i gymharu â rhaglenni gwella ysgolion cyffredinol:

Mae’r fframwaith yn mabwysiadu dull cyfannol, gan gryfhau arweinyddiaeth, diwylliant, ymarfer proffesiynol, llesiant, a safonau gyda’i gilydd — yn hytrach na’u trin fel agendâu ar wahân.

 

O’i gymharu â CPD un-tro neu fentrau ar raddfa fawr:

Mae’r fframwaith yn eistedd rhwng digwyddiad hyfforddi unigol a rhaglen ysgol gyfan llethol. Mae’n ffocysedig, yn gytbwys, ac yn gyflawnadwy, gan alluogi ysgolion i wneud cynnydd heb orlwytho.

 

Cydweddiad ag arolygu ac atebolrwydd

 

Mae SALO-F yn cefnogi ysgolion i fodloni gofynion fframweithiau arolygu drwy gryfhau cydlyniant ar draws arweinyddiaeth, ymarfer proffesiynol, a gwella.

 

Mae’r fframwaith yn helpu arweinwyr i:

 

• ddangos bwriad, gweithredu, ac effaith yn glir

• darparu tystiolaeth o gysondeb a chynaliadwyedd dros amser

• mynegi blaenoriaethau gwella yn hyderus

 

Mae hyn yn cefnogi parodrwydd ar gyfer arolygu ar draws fframweithiau yng Nghymru, Lloegr, a’r Alban, heb gyfyngu’r fframwaith i un system benodol.

 

Cydnabyddiaeth broffesiynol

​

Gall ysgolion sy’n cymhwyso SALO-F dros amser ac sy’n ei wreiddio mewn arweinyddiaeth bob dydd ac ymarfer proffesiynol weithio tuag at gydnabyddiaeth broffesiynol, gan gydnabod eu gweithrediad llwyddiannus o ddull ysgolion fel sefydliadau sy’n dysgu.

 

Mae’r gydnabyddiaeth hon yn adlewyrchu ymarfer arweinyddiaeth cynaliadwy a ffyrdd o weithio sydd wedi’u gwreiddio — nid cydymffurfiaeth na mabwysiadu arwynebol.